GMO w Polsce. Przepisy w Polsce, badania.

Dieta

Glifosat

GMO

GMO w Polsce

rośliny transgeniczne

Roundup

żywność modyfikowana genetycznie


Prawa i przepisy dotyczące GMO w Polsce szybko się zmieniają. To co jednego dnia jest niedozwolone, drugiego może stać się zabronione. I na odwrót.

Spis Treści:

  1. Co to jest GMO?
  2. Glifosat i Roundup
  3. Przepisy dotyczące GMO w Polsce
  4. Badania nad GMO
  5. Zalety (?) GMO

Co to jest GMO?

GMO to produkty/organizmy genetycznie modyfikowane (skrót pochodzi od ang. Genetically Modified Organisms). Modyfikacja oznacza ingerencję, ingerencja zmiany w strukturze i działaniu. Wśród najczęściej modyfikowanych genetycznie produktów wymienia się: soję, kukurydzę i rzepak. Oznacza to, że ich ziarna zostały wyposażone w nowe właściwości, które pozwalają im bronić się przed atakującymi szkodnikami, kiedy te rosną jeszcze na polu. Rośliny, których DNA zostało zmodyfikowane metodami inżynierii genetycznej noszą nazwę roślin transgenicznych.

Żywność genetycznie modyfikowana najdłużej obecna jest w USA. Genetycznie modyfikowaną soję na wielką skalę zaczęto tu uprawiać w 1996 roku.

Żywność modyfikowana genetycznie nie powstaje w wyniku naturalnej hodowli roślin. Rodzi się w laboratoriach, gdzie przeprowadza się operację wstawienia sztucznych jednostek genu aby „przeprogramować” DNA rośliny na całkowicie nowe właściwości. Taki proces nigdy nie zaistniałby w przyrodzie. Sztuczne jednostki genu są tworzone przez łączenie się z fragmentami DNA, pochodzacymi zazwyczaj z różnych organizmów, w tym wirusów, bakterii, roślin i zwierząt. Przebieg zmiany DNA roślin jest prymitywny, niedokładny, i powoduje szereg mutacji. Te mutacje nienaturalnie zmienają geny.

Glifosat i Roundup

Szybki rozwój genetycznie modyfikowanej soi doprowadził do znacznych wzrostów w wykorzystaniu glifosatu. Glifosat to organiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów. Jako aktywny składnik niektórych nieselektywnych herbicydów hamuje działanie bardzo ważnego dla roślin enzymu syntazy EPSPS. Glifosat wszedł na rynek w 1974 roku jako składnik herbicydu Roundup. Preparat zawiera też substancje ułatwiające jego przenikanie przez błony komórkowe.

Glifosat zyskał na znaczeniu po opracowaniu roślin uprawnych modyfikowanych genetycznie, które zawierają gen kodujący syntazę EPSPS odporną na działanie glifosatu. Umożliwia to opryski upraw tym środkiem w celu selektywnego niszczenia chwastów. Często podkreśla się, że glifosat jest bezpieczny dla ludzi i środowiska. Jednak badania naukowe podają w wątpliwość te twierdzenia. Według nich glifosat ma poważne działania toksyczne dla zdrowia i środowiska. Dodane składniki albo leki wspomagające mogą powodować wzrost jego toksyczności. Sposób w jaki glifosat zabija chwasty jest identyczny ze sposobem w jaki zabija bakterie jelitowe u zwierząt i ludzi. Glifosat ogranicza pozytywne bakterie i pozwala na rozwój patogenów. To prosta droga do zapalenia czy dalej, do chronicznej choroby.

Niedawno przeprowadzone badania pokazały, że ludzie w blisko dwudziestu krajach Europy mają glifosaty w swojej krwi. Inne badania potwierdzają wpływ tego składnika chemicznego na powstawanie raka piersi. Badania przeprowadzone w USA z kolei, wykryły glifosat w 60-100 % próbek pobranych w powietrzu i deszczu. Glifosat, obecny w Roundupie, powoduje systematyczne podtruwanie organizmu stąd niedaleka droga do wielu chrób jak między innymi: alergia, rak, problemy żołądkowe, bezpłodność, otyłośc czy autyzm.

Przepisy dotyczące GMO w Polsce

Przepisy prawne dotyczące GMO oraz żywności genetycznie zmodyfikowanej zostały uregulowane na poziomie Unii Europejskiej przez następujące akty prawne:

  • rozporządzenie nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy,
  • rozporządzenie nr 1830/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie możliwości śledzenia i znakowania organizmów genetycznie zmodyfikowanych oraz możliwości śledzenia żywności i produktów paszowych wyprodukowanych z organizmów genetycznie zmodyfikowanych i zmieniające dyrektywę 2001/18/WE,
  • rozporządzenie (WE) nr 1946/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie transgranicznego przemieszczania organizmów genetycznie zmodyfikowanych,
  • rozporządzenie Komisji (WE) nr 641/2004 z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad wykonywania rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady odnoszące się do wniosków o zatwierdzenie nowego typu żywności i paszy genetycznie zmodyfikowanej, powiadamiania o istniejących produktach oraz przypadkowym lub technicznie nieuniknionym występowaniu materiału genetycznie zmodyfikowanego, który pomyślnie przeszedł ocenę ryzyka,
  • rozporządzenie Komisji Nr 65/2004 z dnia 14 stycznia 2004 r. ustanawiające system określania i przydzielania niepowtarzalnego identyfikatora dla organizmów zmodyfikowanych genetycznie,
  • dyrektywa nr 2001/18 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 marca 2001 r. w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i uchylająca dyrektywę Rady 90/220/EWG.

W Polsce powyższe przepisy zaczęły obowiązywać od 1 maja 2004 r., czyli od daty przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Prawo krajowe nie może uchylać postanowień rozporządzeń unijnych oraz podejmować żadnych działań, które doprowadziłyby do zmiany ich treści. Przepisy dotyczące GMO oraz żywności GM obowiązują zatem w Polsce tak samo jak w innych państwach członkowskich.

Rośliny genetycznie modyfikowane mogą być uprawiane w UE, jeśli zostały autoryzowane i maja pozytywną ocenę na zdrowie ludzi i zwierząt i środowisko.W styczniu 2013 roku w Polsce weszły w życie kolejne, które zakazują upraw genetycznie modyfikowanych odmian kukurydzy MON 810 oraz ziemniaka Amflora.

W Polsce na chwilę obecną nie uprawia się organizmów modyfikowanych genetycznie. W lipcu 2013 roku Komisja Europejska pozwała Polskę przed Trybunał Sprawiedliwości UE za niestosowanie się do zasad monitoringu upraw GMO. Takie uprawy powinny być rejestrowane, a informacje o nich podawane do opinii publicznej. Komisja Europejska stwierdziła, że Polska nie wprowadziła tych wymogów do krajowego prawa. W tej chwili Ministerstwo Środowiska pracuje nad projektem nowej ustawy o GMO. Dokument ma być gotowy w ciągu dwóch miesięcy.

W Polsce pierwsze odmiany modyfikowane genetycznie pszenżyta otrzymano w 1998 r, a żyta w 1999 r. W Polsce nie ma przemysłowych upraw roślin transgenicznych. Na rynku polskim znajdują się jednak komponenty i produkty GMO (soja), sprowadzane zza granicy. Z pojawieniem się GMO w Polsce, pojawiły się i „Strefy Wolne od GMO”. To obszar w obrębie którego nie uprawia się roślin modyfikowanych genetycznie, nie są przetwarzane, ani sprzedawane. Strefą wolną od GMO może być: województwo, powiat, gmina, miejscowość, a także przetwórnia, sklep, czy gospodarstwo. Takie, jako pierwsi, zadeklarowali małopolscy rolnicy z rejonu Stryszowa oraz cała gmina Chmielnik z woj. Podkarpackiego. 27 września 2004 na sesji Sejmiku Województwa Podkarpackiego przyjęto nawet uchwałę w sprawie stanowiska dotyczącego ogłoszenia Strefy Wolnej od GMO na terenie Województwa Podkarpackiego.

Badania nad GMO

Wciąż nie ma wystarczającej ilości badań toksykologicznych dotyczących żywności z GMO. Okres testowania GMO na zwierzętach jest zbyt krótki, by żywność modyfikowana mogła być rozpowszechniana wśród ludzi. A żeby mogłaby być/lub nie rozpowszechniana ciągle potrzeba wiedzy na jej temat. Dotychczasowe badania nad produktami genetycznie modyfikowanymi potwierdzają szkodliwość ich działania. Eksperymenty, obserwacje ciągle trwają a ich rezultaty nie są pomyślne dla lobby GMO. Badania na zwierzętach – konkretnie szczurach, wykazały że karmione zmodyfikowanymi produktami i pojone wodą miały zaburzenia hormonalne, uszkodzoną wątrobę, nerki i przysadki. Chorowały na nowotwory i szybciej umierały (do 50% samców i 70% samic umarło przedwcześnie). U szczurów karmionych żywnością z 10 % dodatkiem genetycznie zmodyfikowanej żywności zauważono zmiany w różnych organach: zmniejszenie nerek, zmiany w wątrobie i śledzionie, pojawianie się zmian w tkankach, niewydolność nerek i krwotoki w jelitach. Zmiany również dotyczyły funkcji mózgu oraz umiejętności nauki i pamięci. Genetycznie zmodyfikowana kukurydza wpłynęła także na kozy i owce. Przez te wyniszczającą dietę zwierzęta doświadczały powiększenia wątroby oraz niewydolności nerek.

Zalety (?) GMO

Trudno pisać z przekonaniem o zaletach GMO w obliczu wciąż niedostatecznej wiedzy i badań na ten temat. Zwolennicy GMO wskazują jednak na kilka rzeczy, które GMO stawiają w dobrym świetle, rokującym na przyszłość. Oto niektóre z zalet i korzyści GMO wg zwolenników:

  • lepsza odporności organizmów modyfikowanych na czynniki zewnętrzne;
  • większa produktywność zwierząt hodowlanych;
  • niższe koszty upraw;
  • zwiększenie ilości plonów na małych obszarach;
  • tworzenie tzw. jadalnych szczepionek, czyli wprowadzenie do roślin GMO genów odpowiadających za odporność na niektóre choroby bakteryjne i wirusowe;
  • zmniejszenie głodu na świecie

Niektóre, rzekome, korzyści można, zdaniem naukowców, łatwo jednak obalić. Np. Zwiększenie ilości plonów, upraw roślin transgenicznych nie wzrosła. W Ameryce Północnej rolnicy zebrali plony soi o 5-10%, a nawet i o 20% mniejsze. Pozytywny, bądź obojętny wpływ GMO na środowisko też pozostawia wiele do życzenia. Duża dawka środków chemicznych stosowanych w rolnictwie negatywnie wpływa na rośliny i zwierzęta w sąsiedztwach upraw GMO, a to stanowi dla nich poważne zagrożenie.

Źródła:

[1] Antoniou M., Robinson C., Fagan J.: GMO Myths and Truths. 2012. Wersja 1.3b.

[2] Kędra A.: GMO w Polsce. Eberswalde. [online] 2004. Wykład. [http://www.fluesse-verbinden.net/download/kedra_pl.pdf, stan z 29.07.2013]

[3] GM Crops – Just the science. [online] 2009. [http://www.nongmoproject.org/wp-content/uploads/2009/07/GM-Crops-just-the-science.pdf, stan z 29.07.2013]

[4] Antoniou M., Brack P., Carrasco A., i inni: GM Soy. Sustainable? Responsible? [online] 2010. [http://www.gmwatch.org/files/GMsoy_SustainableResponsible_Sept2010_Summary.pdf, stan z 29.07.2013]

[5] http://www.icppc.pl/antygmo/wp-content/uploads/2012/11/50powodowniedlagmo.pdf [stan z 29.07.2013]

[6] http://www.icppc.pl/antygmo/pliki/zagrozenia_zdrowotne.pdf [stan z 29.07.2013]

[7] www.gis.gov.pl [stan z 29.07.2013]

autor: o-nie


1 / 52 / 53 / 54 / 55 / 5 (No Ratings Yet)
Loading...Loading...

Skomentuj

Your email is never published nor shared.

You may use these HTML tags and attributes <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

 
  • Zobacz też

    Dieta bezglutenowa: celiakia

    Dieta bezglutenowa

    Dieta bezglutenowa, to nie tylko sposób odżywiania osób chorych na celiakię, ale również rodzaj "mody spożywczej". Czy wiesz, czym jest gluten, dlaczego szkodzi i czy na pewno dla ciebie też jest groźny?

    Rodzaje herbat

    Rodzaje herbat

    Znasz różnicę między herbatą zieloną a czerwoną? Wiesz ile parzyć poszczególne herbaty by wydobyć najlepszy aromat? Nie? W takim razie ten artykuł jest dla ciebie.

    Dieta w ciąży

    Zioła w ciąży

    Jeśli spodziewasz się dziecka, pilnuj odpowiedniej diety. Co jeść w ciąży, czego nie można jeść w ciąży? Zobacz.

    Rodzaje i typy mąki - dla bezglutenowców i nie tylko

    Źródło: morguefile.com

    Możemy wyróżnić przynajmniej kilkanaście rodzajów mąki od tzw. chlebowych z ziaren pszenicy czy żyta, po te z gryki, ciecierzycy czy... kokosa. Każda z nich różni się smakiem i właściwościami.

    Miód i jego rodzaje

    Źródło: freeimages.com

    Słodki i zdrowy. O szerokim zasięgu działania. Poprawia smak potraw, ale wpływa też wzmacniająco i kojąco na organizm. Tak działa miód, pod warunkiem, że (w warunkach naturalnych) jest wytwarzany przez pszczoły.

  • Bądź na bieżąco